रायगडावरील हिराकणी – आईच्या प्रेमाची अजरामर कहाणी
आईचे प्रेम म्हणजे काय, याचे उत्तर शब्दांत मांडणे कठीण आहे. इतिहासात अनेक पराक्रम, युद्धे, राजकारणाची पानं आहेत; पण काही कथा अशा असतात ज्या तलवारीपेक्षा अधिक धारदार आणि मुकुटांपेक्षा अधिक मौल्यवान असतात. रायगडावरील हिराकणीची कहाणी ही अशीच एक कथा आहे – जिथे आईच्या ममतेने मृत्यूवर मात केली.रायगड – पराक्रमांचा आणि ममतेचा साक्षीदार
रायगड किल्ला म्हणजे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या स्वराज्याचा श्वास. हा किल्ला जितका पराक्रमाचा आहे, तितकाच तो माणुसकीचाही आहे. उंच कडे, खोल दऱ्या आणि कठीण वाटा… पण या सगळ्यातून एक साधी, गरीब, सामान्य स्त्री आपल्या लेकरासाठी प्राण पणाला लावते – हीच हिराकणी.हिराकणी कोण होती?
हिराकणी ही रायगडावरील एका लहानशा वाडीत राहणारी, साधी गृहिणी होती. तिचे आयुष्य म्हणजे रोजचा संघर्ष, कष्ट, आणि लेकरावर अपार प्रेम. तिचा नवरा गडावर काम करणारा; हिराकणी स्वतःही कधी स्वयंपाक, कधी पाणी भरणे अशी कामे करत असे. ती कुणी राणी नव्हती, ना सेनानी… पण इतिहासाने तिला अजरामर केलं – फक्त आई असल्यामुळे. अधिक वाचा ➤ छत्रपती शिवाजी महाराज युद्धनीती – मराठी माहितीतो काळ आणि ती रात्र
एक दिवस हिराकणी आपल्या लहान बाळाला घरी सोडून गडावर कामासाठी आली. काम उशिरा संपलं. सूर्य मावळला, अंधार पसरू लागला. गडाचे दरवाजे बंद होण्याची वेळ झाली. दरवाजे बंद झाले… आणि हिराकणी गडावर अडकली.आईचे मन – अस्वस्थतेची सुरुवात
गडावर अडकणे म्हणजे फक्त स्वतःचा प्रश्न नव्हता. खरा प्रश्न होता – खाली घरी असलेलं ते लहान बाळ. आईच्या मनात विचारांची गर्दी झाली. “माझं लेकरू उपाशी असेल का? घाबरलं असेल का? रडत असेल का?” त्या क्षणी हिराकणीसाठी गड, किल्ला, कायदे सगळं गौण झालं. फक्त आई आणि बाळ – एवढंच सत्य उरलं.अशक्य वाट – पण शक्य करणारी ममता
रायगडाच्या कड्यांवरून उतरायचं म्हणजे मृत्यूला आमंत्रण. अंधार, दगड, काटे, खोल दऱ्या… पण हिराकणी थांबली नाही. बाळाच्या हाकेने तिच्या पायांना बळ दिलं. अधिक वाचा ➤ छत्रपती संभाजी महाराज – इतिहास व शौर्यगाथा (मराठी)आईच्या पायाखाली वेदना, मनात धैर्य
ती कड्यावरून उतरू लागली. हात रक्तबंबाळ झाले. पाय घसरले. काटे टोचले. प्रत्येक पाऊल मृत्यूच्या जवळचं… पण ममतेच्या जोरावर ती पुढे सरकत राहिली. इतिहास सांगतो – हिराकणी जिवंत उतरली.सकाळचा धक्का आणि सत्य उघड
सकाळ झाली. गडावर बातमी पसरली – “काल रात्री कुणीतरी कड्यावरून उतरले आहे!” छत्रपती शिवाजी महाराजांनी चौकशी केली. हिराकणी समोर आली. डोळ्यात थकवा, अंगावर जखमा… पण चेहऱ्यावर समाधान – कारण ती आपल्या बाळापर्यंत पोहोचली होती.छत्रपती शिवाजी महाराजांचे माणुसकीचे दर्शन
महाराज कठोर नव्हते, ते न्यायप्रिय होते. त्यांनी हिराकणीला शिक्षा दिली नाही. उलट तिच्या धैर्याला वंदन केलं.“ही आई आहे” – इतिहासातील सुवर्णवाक्य
महाराज म्हणाले, “जर मी हिला शिक्षा केली, तर प्रत्येक आईच्या ममतेला शिक्षा होईल.” त्या जागेचं नाव त्यांनी **हिराकणी बुरुज** ठेवलं – आईच्या प्रेमाच्या स्मरणार्थ. अधिक वाचा ➤ छत्रपती शिवाजी महाराज — जीवनचरित्र व इतिहास (मराठी)हिराकणी – फक्त कथा नाही, संस्कार आहे
हिराकणीची कथा आजही प्रत्येक आईच्या डोळ्यात पाणी आणते. ही कथा आपल्याला सांगते – आईचे प्रेम कायदे, किल्ले, भीती यापेक्षा मोठं असतं.आजच्या काळात हिराकणीची शिकवण
आज आपण वेगवान जगात जगतो. वेळ नाही, धावपळ आहे. पण हिराकणी आपल्याला थांबवून विचारायला लावते – आपण आपल्या नात्यांना किती वेळ देतो? आईसाठी मूल, आणि मुलासाठी आई – हे नातं अजूनही तितकंच पवित्र आहे.रायगडावर हिराकणीची आठवण
आजही रायगडावर गेल्यावर हिराकणी बुरुज पाहिला की मन नकळत नतमस्तक होतं. दगड बोलू लागतात. इतिहास जिवंत होतो.
महत्वाची माहिती:
हिराकणी बुरुज हा रायगड किल्ल्यावरील एक ऐतिहासिक बुरुज असून तो आईच्या प्रेम, धैर्य आणि माणुसकीचे प्रतीक मानला जातो.
हिराकणी बुरुज हा रायगड किल्ल्यावरील एक ऐतिहासिक बुरुज असून तो आईच्या प्रेम, धैर्य आणि माणुसकीचे प्रतीक मानला जातो.