संत गाडगेबाबा – स्वच्छतेतून मानवतेचा जागर करणारे महान संत
अध्यक्ष महोदय, मान्यवर पाहुणे, आदरणीय गुरुजन आणि माझ्या प्रिय भगिनी-बंधूंनो… आज आपण येथे एका अशा संताच्या विचारांसाठी एकत्र आलो आहोत, ज्यांनी देवाला मंदिरात नाही तर माणसात पाहिले. ज्यांनी हातात झाडू घेत समाजाच्या अंगणात स्वच्छतेचा दीप लावला. अशा थोर समाजसुधारक संत गाडगेबाबा यांना माझे कोटी-कोटी प्रणाम.
संत गाडगेबाबा यांचे जीवन – साधेपणाची शिकवण
संत गाडगेबाबा यांचा जन्म अमरावती जिल्ह्यातील शेणगाव येथे झाला. बालपणापासूनच त्यांच्या मनात गरिबांविषयी, वंचितांविषयी अपार करुणा होती. त्यांनी कोणतेही मोठे शिक्षण घेतले नाही, पण जीवनाचे खरे शिक्षण त्यांनी अनुभवातून घेतले. फाटके कपडे, डोक्यावर टोपी, हातात काठी आणि खांद्यावर झोळी – हीच त्यांची ओळख होती.
अधिक वाचा ➤ निरोप / समारंभ मनोगत — मराठी फेअरवेल भाषणदेव नाही, माणूस मोठा – गाडगेबाबांचा संदेश
संत गाडगेबाबा नेहमी म्हणत, “देव शोधायचा असेल तर गरिबांच्या डोळ्यात पाहा.” त्यांच्या मते मंदिर बांधण्यापेक्षा शाळा, रुग्णालये आणि धर्मशाळा बांधणे हेच खरे धर्मकार्य होते. त्यांनी कधीच स्वतःसाठी काही मागितले नाही, जे मिळाले ते समाजासाठी अर्पण केले.
स्वच्छता – गाडगेबाबांचा क्रांतिकारी विचार
आज आपण ‘स्वच्छ भारत अभियान’ बोलतो, पण गाडगेबाबांनी हे कार्य शंभर वर्षांपूर्वीच सुरू केले होते. गावात गेल्यावर सर्वप्रथम ते रस्ते साफ करत. लोकांना उपदेश देण्याआधी स्वतः कृती करून दाखवणे, हीच त्यांची पद्धत होती.
स्वच्छता म्हणजे केवळ बाह्य नाही, तर मनाचीही असते, हे त्यांनी समाजाला शिकवले. दारू, अंधश्रद्धा, भांडणे – या सगळ्या गोष्टींविरुद्ध त्यांनी आवाज उठवला.
अधिक वाचा ➤ आई विषयी भाषण – मराठी स्पीचअंधश्रद्धा निर्मूलन आणि सामाजिक जागृती
त्या काळात समाजात अंधश्रद्धा फार खोलवर रुजलेल्या होत्या. भूत, जादूटोणा, नवस-फेड – या सगळ्याला गाडगेबाबांनी ठाम विरोध केला. त्यांचा साधा प्रश्न असे, “भुकेल्याला अन्न न देता देव खुश कसा होणार?”
कीर्तनातून प्रबोधन
संत गाडगेबाबांचे कीर्तन म्हणजे मनोरंजन नव्हे, तर समाजप्रबोधन होते. सोप्या भाषेत, विनोदातून ते समाजातील दोष दाखवून देत. त्यांचे शब्द कठोर असत, पण हेतू नेहमी कल्याणकारी असे.
अधिक वाचा ➤ 19 फेब्रुवारी — छत्रपती शिवाजी महाराज जयंती भाषण (मराठी)शिक्षण, आरोग्य आणि समाजसेवा
गाडगेबाबांनी गोळा केलेल्या पैशातून शाळा, वसतिगृहे, धर्मशाळा उभारल्या. आजही त्यांच्या नावाने अनेक सामाजिक संस्था कार्यरत आहेत. त्यांचा विश्वास होता की शिक्षणाशिवाय समाज प्रगती करू शकत नाही.
आजच्या पिढीसाठी गाडगेबाबांचे विचार
आजच्या धावपळीच्या युगात गाडगेबाबांचे विचार अधिकच महत्त्वाचे वाटतात. स्वच्छता, समता, मानवता – हे केवळ शब्द नाहीत, तर आचरणात आणण्यासारखे मूल्य आहेत. आपण जर त्यांच्या विचारांचा अंश जरी अंगीकारला, तरी समाज नक्की बदलेल.
उपसंहार – विचारांचा वारसा जपूया
माझ्या प्रिय मित्रांनो, संत गाडगेबाबा हे केवळ इतिहासातील व्यक्तिमत्त्व नाहीत, ते चालते-बोलते मूल्य होते. आज त्यांच्या जयंतीनिमित्त किंवा पुण्यतिथीनिमित्त फक्त फोटोला हार घालून थांबू नका. त्यांचे विचार आपल्या कृतीत उतरवा.
मी हे शब्द लिहिताना मनापासून लिहिले आहेत, कारण गाडगेबाबांचे विचार माझ्या जीवनालाही दिशा देतात. आपण सगळे मिळून जर थोडेसे बदललो, तर समाज नक्की बदलेल, याची मला खात्री आहे.
हा लेख तुम्हाला आवडला असेल तर तुमचे मत कमेंटमध्ये नक्की लिहा, लेख शेअर करा आणि मराठी वाचनालय ब्लॉगला फॉलो करायला विसरू नका.
धन्यवाद! 🙏
अधिक वाचा ➤ बालदिन भाषण 2025 – मराठी स्पीच