मराठी वाचनालय ब्लॉगवरील माहितीपूर्ण वाचनीय लेखासाठी वापरलेले प्रतिमा उदाहरण
लोभी कुत्रा | मराठी बोधकथा
लोभ ही मानवी स्वभावातील एक अशी भावना आहे, जी योग्य मर्यादेत असेल तर माणसाला पुढे नेते; पण तीच भावना जेव्हा अतिरेक करते, तेव्हा ती माणसाला तसेच प्राण्यालाही विनाशाच्या वाटेवर घेऊन जाते. “लोभी कुत्रा” ही गोष्ट केवळ लहान मुलांसाठीच नाही, तर मोठ्यांनाही आयुष्यातील एक महत्त्वाचा धडा शिकवणारी बोधकथा आहे. ही कथा आजही तितकीच समर्पक आहे, कारण बदलले आहे ते फक्त काळ; माणसाचे स्वभाव आजही तसेच आहेत.
कथेमागील पार्श्वभूमी
एका छोट्याशा गावाच्या काठावर एक शांत नदी वाहत होती. नदीच्या दोन्ही बाजूंना हिरवीगार झाडे, पक्ष्यांचा किलबिलाट आणि आसपास काही लहान घरे होती. त्या गावात अनेक कुत्रे राहत असत. त्यापैकी एक कुत्रा फारच लोभी होता. त्याला जे मिळेल त्यात समाधान मानायची सवय नव्हती. दुसऱ्याकडे काय आहे, हे पाहून त्याला नेहमीच अधिक हवेसे वाटायचे.
अधिक वाचा ➤ कासव आणि ससा – मराठी बोधकथालोभी कुत्र्याची सवय
हा कुत्रा रोज गावभर फिरत असे. कुणाच्या घरातून काही खायला मिळते का, कुठे काही टाकले आहे का, यावर त्याची सतत नजर असायची. एखाद्या घरातून जर त्याला भाकरीचा तुकडा मिळाला, तरी तो तुकडा खाताना त्याच्या मनात एकच विचार असे – “यापेक्षा अजून मोठा तुकडा कुठे मिळेल?”
इतर कुत्रे जे मिळेल त्यात समाधानी असत. पण हा कुत्रा मात्र कधीच समाधानी नसायचा. त्याच्या या लोभी स्वभावामुळे अनेक वेळा तो अडचणीत सापडला होता, पण तरीही त्याने कधीच धडा घेतला नव्हता.
एक दिवस घडलेली घटना
एके दिवशी सकाळी हा कुत्रा भुकेने व्याकूळ झाला होता. गावात फिरताना त्याला कसाईच्या दुकानाजवळ एक मोठा, रसाळ हाडाचा तुकडा मिळाला. ते हाड पाहून त्याच्या डोळ्यांत आनंद चमकला. “आज तरी पोटभर खाणार,” असे म्हणत त्याने ते हाड तोंडात धरले.
हाड इतके मोठे होते की ते पाहून कुत्र्याला फारच समाधान वाटले. पण हे समाधान फार काळ टिकणार नव्हते, हे त्यालाही माहीत नव्हते.
अधिक वाचा ➤ लंडगा आला रे आला – मराठी बोधकथा
नदीकाठचा प्रवास
हाड घेऊन कुत्रा नदीकाठाने चालू लागला. नदीवर एक लाकडी पूल होता. त्या पुलावरून जाताना अचानक त्याची नजर खाली पडली. पाण्यात त्याला स्वतःचेच प्रतिबिंब दिसले. पण त्या प्रतिबिंबात त्याला असे वाटले की, पाण्यात आणखी एक कुत्रा आहे आणि त्याच्या तोंडात त्याच्यापेक्षा मोठे हाड आहे.
लोभ जागा झाला
ते पाहताच त्याच्या मनातील लोभ जागा झाला. “माझ्याकडचे हाड मोठे आहे, पण त्या कुत्र्याकडचे त्याहूनही मोठे दिसते. जर ते हाड मला मिळाले, तर माझा आनंद किती वाढेल!” असा विचार करत तो स्वतःच्या हातातील (तोंडातील) हाड विसरून गेला.
मोठी चूक
लोभाच्या आहारी जाऊन त्याने पाण्यात दिसणाऱ्या कुत्र्यावर भुंकण्यासाठी तोंड उघडले. आणि नेमके त्याच क्षणी त्याच्या तोंडातील हाड नदीत पडले. पाण्याच्या प्रवाहात ते हाड क्षणार्धात वाहून गेले.
तो कुत्रा आश्चर्याने पाण्याकडे पाहत राहिला. त्याला कळायला वेळ लागला की, ज्याला तो दुसरा कुत्रा समजत होता, तो प्रत्यक्षात त्याचाच प्रतिबिंब होता.
अधिक वाचा ➤ सत्याची ताकद – मराठी बोधकथा
पश्चात्ताप आणि भूक
हाड गेल्यावर त्याला प्रचंड पश्चात्ताप झाला. “जे माझ्याकडे होते, त्यात मी समाधानी राहिलो असतो, तर आज मला उपाशी राहावे लागले नसते,” असे त्याच्या मनात आले. पण आता पश्चात्ताप करून काहीच उपयोग नव्हता.
तो कुत्रा उदास मनाने नदीकाठावर बसून राहिला. त्याच्या पोटात भूक होती आणि मनात दुःख. त्या दिवशी त्याला कळून चुकले की, लोभ केल्याने माणूस (किंवा प्राणी) आपल्याकडचेही गमावतो.
कथेचा अर्थ आणि संदेश
“लोभी कुत्रा” ही गोष्ट आपल्याला खूप सोप्या शब्दांत आयुष्याचा मोठा धडा शिकवते. जे आपल्याकडे आहे, त्यात समाधान मानणे हेच खरे सुख आहे. दुसऱ्याचे पाहून लोभ केल्यास, आपल्याकडचेही निघून जाते.
मुलांसाठी बोध
लहान मुलांनी या कथेवरून हे शिकावे की, मित्रांकडे जास्त खेळणी आहेत म्हणून रडू नये. आपल्याकडे जे आहे, त्याची किंमत ओळखावी. लोभ केल्याने मैत्री, आनंद आणि विश्वास तुटू शकतो.
मोठ्यांसाठी संदेश
आजच्या स्पर्धात्मक युगात आपण सतत इतरांशी तुलना करतो. कोणाकडे मोठे घर, कोणाकडे जास्त पैसा, कोणाकडे चांगली नोकरी – हे पाहून आपण असमाधानी होतो. पण “लोभी कुत्रा” ही गोष्ट सांगते की, लोभाच्या नादात आपण मानसिक शांतताच गमावतो.
अधिक वाचा ➤ बीरबल प्रेरणादायक गोष्टी – मराठी
आजच्या जीवनाशी कथेची सांगड
ही गोष्ट जरी प्राण्यांवर आधारित असली, तरी ती थेट मानवी जीवनावर लागू होते. सोशल मीडियावर इतरांचे यश पाहून आपल्याला जेव्हा असूया किंवा लोभ वाटतो, तेव्हा आपणही त्या कुत्र्यासारखेच वागतो.
आपल्याकडे जे आहे, त्याबद्दल कृतज्ञ राहिलो, तरच जीवनात खरे समाधान मिळते. अन्यथा लोभ आपल्याला कधीच आनंदी राहू देत नाही.
निष्कर्ष
“लोभी कुत्रा” ही गोष्ट साधी, सोपी आणि अतिशय प्रभावी आहे. ही गोष्ट लहान मुलांना नैतिक मूल्ये शिकवते आणि मोठ्यांना आत्मपरीक्षण करायला भाग पाडते. म्हणूनच अशा बोधकथा पिढ्यान्पिढ्या सांगितल्या जातात आणि वाचल्या जातात.
अशाच आणखी सुंदर, बोधकथा, निबंध आणि प्रेरणादायी मराठी लेख वाचण्यासाठी मराठी वाचनालय या ब्लॉगला नक्की भेट द्या.
हा लेख आवडला असेल तर कमेंट करून तुमचे मत नक्की सांगा, लेख मित्रांशी शेअर करा आणि मराठी वाचनालय ब्लॉग फॉलो करायला विसरू नका.
धन्यवाद 🙏
अधिक वाचा ➤ तहानलेला कावळा – मराठी बोधकथा