स्पर्धा परीक्षांसाठी मराठी समानार्थी शब्दांचा अभ्यास – MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षांसाठी उपयुक्त मार्गदर्शक
स्पर्धा परीक्षांसाठी मराठी समानार्थी शब्द – अतिशय सविस्तर व परीक्षाभिमुख मार्गदर्शक
स्पर्धा परीक्षांची तयारी करताना अनेक विद्यार्थी गणित, बुद्धिमत्ता किंवा चालू घडामोडींवर जास्त भर देतात, पण **मराठी व्याकरण** हा असा विषय आहे की जिथे कमी वेळात जास्त गुण मिळवता येतात. त्यातही **समानार्थी शब्द** हा घटक नेहमीच परीक्षेच्या केंद्रस्थानी असतो. हा लेख खास **MPSC, पोलीस भरती, तलाठी, ग्रामसेवक, ZP भरती, शिक्षक पात्रता परीक्षा** या सर्वांसाठी उपयुक्त ठरेल अशा पद्धतीने तयार करण्यात आला आहे.समानार्थी शब्द म्हणजे नेमके काय?
एखाद्या शब्दाच्या अर्थाशी जुळणारे किंवा जवळजवळ समान अर्थ सांगणारे शब्द म्हणजे **समानार्थी शब्द**. उदा. ‘आनंद’ या शब्दासाठी ‘सुख’, ‘हर्ष’, ‘उल्लास’ हे समानार्थी शब्द आहेत.स्पर्धा परीक्षांमध्ये समानार्थी शब्द का विचारले जातात?
परीक्षा घेणाऱ्या संस्थांचा उद्देश उमेदवाराची – - भाषेवरील पकड - शब्दसंपत्ती - वाचनसमज - विचारक्षमता यांची चाचणी घेणे हा असतो. त्यामुळे थेट प्रश्न, उताऱ्यावर आधारित प्रश्न किंवा पर्याय ओळखण्याचे प्रश्न विचारले जातात. अधिक वाचा ➤ MPSC प्रश्नसंच 2025 मार्गदर्शक – अभ्यास आणि तयारी टिप्सनिसर्गाशी संबंधित महत्त्वाचे समानार्थी शब्द
सूर्य
सूर्य – रवि, आदित्य, भास्कर, दिवाकर, अर्क, दिनकरचंद्र
चंद्र – शशि, इंदु, सोम, निशाकर, कलाधरपृथ्वी
पृथ्वी – धरित्री, वसुंधरा, भूमी, अवनी, धराआकाश
आकाश – नभ, गगन, अंबर, व्योमवारा
वारा – पवन, अनिल, समीर, वातमनाशी संबंधित समानार्थी शब्द
आनंद
आनंद – हर्ष, सुख, उल्लास, प्रमोद, समाधानदुःख
दुःख – शोक, वेदना, क्लेश, यातना, विषादभीती
भीती – भय, दहशत, त्रास, घबराटराग
राग – क्रोध, कोप, संताप, चीडप्रेम
प्रेम – स्नेह, माया, अनुराग, आपुलकीसमाज, व्यक्ती व नातेसंबंध
राजा
राजा – नृप, भूप, नरेश, महाराजमित्र
मित्र – सखा, सोबती, दोस्त, सहकारीशत्रू
शत्रू – वैरी, अरि, विरोधक, द्वेष्टानागरिक
नागरिक – रहिवासी, प्रजा, नागरिकजनज्ञान, शिक्षण व विचारसरणी
ज्ञान
ज्ञान – विद्या, बोध, प्रज्ञा, जाणशिक्षक
शिक्षक – गुरु, अध्यापक, आचार्य, मार्गदर्शकविद्यार्थी
विद्यार्थी – शिष्य, अध्ययनार्थी, शिक्षार्थीविचार
विचार – कल्पना, चिंतन, मत, धारणा अधिक वाचा: मराठी सामान्य ज्ञान प्रश्नोत्तरे व उत्तरेस्पर्धा परीक्षेत वारंवार विचारले जाणारे समानार्थी शब्द
सत्य – खराई, वास्तव असत्य – खोटेपणा, मिथ्या धैर्य – साहस, धिटाई कर्तव्य – जबाबदारी, फर्ज शक्ती – बळ, सामर्थ्य स्वातंत्र्य – मोकळीक, स्वावलंबन समस्या – अडचण, प्रश्नसमानार्थी शब्द लक्षात ठेवण्याची परीक्षाभिमुख पद्धत
१) गट पद्धती
निसर्ग, भावना, समाज, प्रशासन अशा गटांमध्ये शब्द लक्षात ठेवा.२) वाक्यात वापर
फक्त अर्थ पाठ न करता वाक्यात वापरा.३) मागील प्रश्नपत्रिका
पूर्वी विचारलेले शब्द पुन्हा पुन्हा येतात.४) रोजची पुनरावृत्ती
दररोज 10 शब्द पण नियमित. अधिक वाचा: स्पर्धा परीक्षा इतिहास – सामान्य ज्ञान प्रश्नोत्तरे (मराठी)MPSC व इतर परीक्षांसाठी विशेष सूचना
अनेक वेळा पर्यायांमध्ये अगदी जवळचे अर्थ असलेले शब्द दिलेले असतात. अशावेळी संदर्भ समजून उत्तर द्यावे लागते. त्यामुळे समानार्थी शब्दांचा **सखोल अर्थ** लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
Blue Info Box (महत्त्वाची माहिती)
मराठी व्याकरण हा स्पर्धा परीक्षांमधील स्कोअरिंग भाग आहे. योग्य पद्धतीने समानार्थी शब्दांचा अभ्यास केल्यास कमी वेळात जास्त गुण मिळवता येतात.
मराठी व्याकरण हा स्पर्धा परीक्षांमधील स्कोअरिंग भाग आहे. योग्य पद्धतीने समानार्थी शब्दांचा अभ्यास केल्यास कमी वेळात जास्त गुण मिळवता येतात.