हुशार चिमणी | बुद्धी, धैर्य आणि चातुर्याची प्रेरणादायी मराठी गोष्ट
लहान असलो तरी बुद्धी, धैर्य आणि योग्य वेळी केलेली युक्ती आपल्याला मोठ्या संकटातून बाहेर काढू शकते. ही गोष्ट अशाच एका छोट्याशा पण अत्यंत हुशार चिमणीची आहे, जिने आपल्या बुद्धिमत्तेच्या जोरावर संपूर्ण पक्षीसमूहाचा जीव वाचवला.
हुशार चिमणी
एका हिरव्यागार जंगलाच्या काठावर एक प्रचंड वडाचे झाड होते. त्या झाडाच्या विशाल फांद्यांवर अनेक पक्ष्यांनी आपली घरटी बांधली होती. कावळे, पोपट, मैना, कबुतरे, बुलबुल आणि चिमण्या असे अनेक पक्षी तेथे गुण्यागोविंदाने राहत होते. प्रत्येक सकाळी पक्ष्यांच्या किलबिलाटाने संपूर्ण जंगल जागे होत असे. झाडाभोवती नेहमीच आनंदाचे वातावरण असायचे.
याच झाडावर एका छोट्याशा घरट्यात एक चिमणी राहत होती. तिचे नाव होते चिऊ. ती आकाराने लहान असली तरी अत्यंत हुशार, धाडसी आणि प्रसंगावधान राखणारी होती. कोणतीही अडचण आली की इतर पक्षी तिचा सल्ला घेत असत.
एके दिवशी उन्हाळ्याचे दिवस होते. दुपारच्या वेळी सर्व पक्षी अन्नाच्या शोधात बाहेर गेले होते. काही घरट्यांमध्ये लहान पिल्ले एकटीच होती. त्याच वेळी जंगलातून एक मोठा काळा साप त्या झाडाजवळ आला. अनेक दिवस त्याला भरपूर अन्न मिळाले नव्हते. त्याची नजर झाडावरील घरट्यांवर पडली आणि त्याच्या तोंडाला पाणी सुटले.
साप सावकाश झाडावर चढू लागला. त्याच्या हालचाली इतक्या शांत होत्या की सुरुवातीला कोणाच्याच लक्षात आले नाही. पण चिऊ घरट्यातच होती. तिने सापाला पाहताच तिच्या काळजाचा ठोका चुकला.
ती जोरात ओरडली,
"सावध! सावध! साप झाडावर चढतो आहे!"
तिचा आवाज ऐकताच सर्व पक्षी घाबरून गेले. काही पक्षी इकडे-तिकडे उडू लागले. काहींनी आपल्या पिल्लांना वाचवण्याचा प्रयत्न केला. मात्र साप मोठ्या वेगाने वर येत होता. भीतीमुळे कोणालाही काही सुचत नव्हते.
चिऊने स्वतःला शांत केले. ती मनात म्हणाली,
"घाबरून उपयोग नाही. या संकटातून बाहेर पडण्यासाठी काहीतरी वेगळी युक्ती करावी लागेल."
ती पटकन उडाली आणि आजूबाजूचा परिसर पाहू लागली. झाडापासून थोड्याच अंतरावर राजवाडा होता. राजवाड्याजवळ एक सुंदर तलाव होता. त्या दिवशी राजघराण्यातील काही स्त्रिया तलावात स्नान करण्यासाठी आल्या होत्या. त्यांनी आपले मौल्यवान दागिने किनाऱ्यावर ठेवले होते.
चिऊच्या डोक्यात क्षणार्धात एक कल्पना आली.
ती भराभर उडत गेली आणि दागिन्यांमधील एक सुंदर सोन्याचा हार चोचीत धरून उडाली. हार गायब झाल्याचे पाहून सैनिक धावत आले.
"तो पक्षी हार घेऊन पळतो आहे! त्याचा पाठलाग करा!" सैनिक ओरडले.
सैनिक चिमणीच्या मागे धावू लागले. चिऊ मुद्दाम हळूहळू उडत होती, जेणेकरून सैनिक तिच्या मागे येतील. काही वेळाने ती आपल्या झाडाजवळ पोहोचली.
साप अजूनही घरट्यांकडे सरकत होता.
चिऊने नेम साधून तो हार अगदी सापाच्या बिळाजवळ टाकून दिला आणि जवळच्या फांदीवर जाऊन बसली.
सैनिक तेथे पोहोचले. त्यांना हार दिसला. पण हार उचलण्यासाठी ते पुढे जाताच बिळातून मोठा काळा साप फणा काढून बाहेर आला.
सैनिक दचकले. त्यांनी लगेच काठ्या आणि भाले उचलले. काही वेळातच त्यांनी सापाला ठार केले. त्यानंतर त्यांनी सोन्याचा हार उचलला आणि राजवाड्याकडे परत गेले.
हे सर्व दृश्य पक्षी वरून पाहत होते. संकट टळल्याचे लक्षात येताच सर्व पक्ष्यांनी आनंदाने किलबिलाट सुरू केला.
चिऊच्या घरट्यातील पिल्ले सुरक्षित होती. इतर सर्व घरटीही वाचली होती.
सायंकाळी सर्व पक्ष्यांनी झाडावर सभा भरवली.
एक वृद्ध कावळा म्हणाला,
"आज आपण सर्व जिवंत आहोत, ते फक्त चिऊच्या बुद्धीमुळे. शक्तीने आपण सापाशी लढू शकलो नसतो, पण तिच्या हुशारीने हे मोठे संकट टळले."
मैना म्हणाली,
"खरेच! संकटाच्या वेळी धैर्य आणि शांत विचार किती महत्त्वाचा असतो, हे आज चिऊने दाखवून दिले."
कबुतर म्हणाले,
"आकाराने लहान असणे म्हणजे कमकुवत असणे नव्हे. योग्य बुद्धी असेल तर मोठमोठी संकटेही सहज दूर करता येतात."
त्या दिवसापासून जंगलातील प्रत्येक पक्षी चिऊचा अधिक आदर करू लागला. कोणतीही अडचण आली की सर्वजण तिच्याकडे सल्ल्यासाठी येत. चिऊ मात्र कधीही गर्व करत नसे. ती नेहमी म्हणायची,
"आपण सर्वांनी एकमेकांना मदत केली, तर कोणतेही संकट मोठे राहत नाही."
हळूहळू जंगलात ही गोष्ट सर्वत्र प्रसिद्ध झाली. लहान पक्ष्यांना ही गोष्ट वारंवार सांगितली जाऊ लागली, जेणेकरून त्यांनाही संकटसमयी धैर्य, संयम आणि बुद्धीचे महत्त्व समजावे.
आजही असे म्हणतात की संकट कितीही मोठे असले तरी घाबरण्याऐवजी शांतपणे विचार करून योग्य मार्ग शोधला, तर त्यावर नक्कीच उपाय सापडतो. शक्तीपेक्षा बुद्धी आणि प्रसंगावधान नेहमीच श्रेष्ठ असते.
गोष्टीतून मिळणारा बोध
• संकटाच्या वेळी घाबरून न जाता शांतपणे विचार करावा.
• बुद्धी आणि युक्तीच्या जोरावर मोठ्या संकटांवर मात करता येते.
• धैर्य, संयम आणि प्रसंगावधान हीच खरी ताकद आहे.
• एकमेकांना मदत केल्याने कोणतीही अडचण सोपी होते.
• आकार नव्हे, तर बुद्धिमत्ता माणसाला किंवा कोणत्याही जीवाला महान बनवते.
---
तुम्हाला हा लेख कसा वाटला ते आम्हाला नक्की सांगा. तसेच इतर कोणत्या विषयावर मराठी लेख हवा असेल तर कळवा. धन्यवाद.